Người Việt-Anh Quốc

Năm 1975, cha mẹ chúng ta bỏ lại nhà cửa, mồ mả ông bà, lên ghe ra biển. Họ chạy trốn một chế độ mà họ đã sống cạnh, đã thấy tận mắt, đã chôn người thân vì nó. Gần 50 năm sau, con cháu của họ bước vào những giảng đường danh tiếng nhứt nước Mỹ, đóng học phí hàng trăm ngàn Mỹ kim, rồi trở về nhà nói với cha mẹ rằng chủ nghĩa xã hội nghe cũng có lý, nước Mỹ được dựng lên trên tội ác, và người treo cờ Mỹ trước nhà là kẻ có đầu óc phát xít.

Người cha ngồi lặng thinh. Ông không hiểu đứa con mình đã học những gì trong 5 năm đó. Bài này viết cho ông, và cho những ai còn muốn biết vì sao chuyện ấy xảy ra.

Câu trả lời nằm ở một kế hoạch dài hơi, vạch ra từ nửa thế kỷ trước, và được thi hành kiên nhẫn từng năm một, từng ghế giáo sư một.

Cuộc trường chinh qua các định chế

Cuối thập niên 1960, phong trào Tân Tả phái ở Âu Mỹ hiểu ra một điều: họ không thể làm cách mạng ngoài đường phố. Công nhân Mỹ không chịu theo. Người dân Mỹ vẫn tin vào Thượng Đế, vào gia đình và lá cờ. Rudi Dutschke, lãnh tụ sinh viên thiên tả Tây Đức, đưa ra khẩu hiệu "cuộc trường chinh qua các định chế": thay vì đánh chiếm nhà nước, hãy vào ngồi trong trường học, tòa báo, tòa án, rồi đổi nước từ bên trong.

Herbert Marcuse, triết gia Mác-xít của trường phái Frankfurt, dạy tại Đại học California, cung cấp lý thuyết. Trong bài "Repressive Tolerance" năm 1965, ông viết rằng sự khoan dung nên dành cho phe tả, còn phe hữu thì không đáng được nghe. Tư tưởng ấy ngày nay có mặt trong mọi cuộc la ó, đuổi diễn giả bảo thủ ra khỏi khuôn viên đại học.

Thế hệ sinh viên biểu tình chống chiến tranh Việt Nam năm ấy, những người giương cờ Mặt Trận Giải Phóng ở Berkeley và Columbia, về sau không đi đâu xa. Họ lấy bằng tiến sĩ, lên làm giáo sư, làm khoa trưởng, ngồi trong hội đồng tuyển dụng. Mỗi người họ tuyển thêm người giống mình. 50 năm sau, cuộc trường chinh đã tới nơi.

Đảng Dân Chủ là nơi gặt hái thành quả ấy. Giảng đường đào tạo ra cử tri, cử tri bầu lên chánh khách, chánh khách rót ngân sách liên bang trở lại giảng đường. Một vòng khép kín, nuôi nhau mà sống.

Những con số nói thay

Người ta có thể cãi về chữ nghĩa, nhưng khó cãi với con số.

Năm 2018, giáo sư Mitchell Langbert của Brooklyn College xem xét đảng tịch của 8.688 giáo sư tại 51 trường đại học văn khoa hàng đầu nước Mỹ. Kết quả: cứ 10,4 giáo sư Dân Chủ mới có một giáo sư Cộng Hòa. Bỏ ra hai trường võ bị West Point và Annapolis, tỷ lệ lên tới 12,7 đối 1.

39% số trường không có lấy một giáo sư Cộng Hòa nào. Ngành nhân chủng học: 133 đối 1. Ngành truyền thông: 108 đối 0.

Một nghiên cứu khác của Langbert và Sean Stevens trên hơn 12.000 giáo sư ở 31 tiểu bang đếm tiền đóng góp tranh cử: 2.081 người cho tiền ứng cử viên Dân Chủ, chỉ 22 người cho phe Cộng Hòa. Tỷ lệ 95 đối 1.

Tại Harvard, trường lâu đời nhứt nước, cuộc thăm dò năm 2023 của tờ Harvard Crimson cho thấy hơn 77 phần trăm giáo sư phân khoa Văn Khoa và Khoa Học tự nhận thiên tả, chưa tới 3 phần trăm tự nhận bảo thủ. Năm nay, 2026, hơn 60 phần trăm giáo sư được hỏi chống lại mọi nỗ lực tuyển thêm giáo sư bảo thủ. Trong số ít ỏi giáo sư bảo thủ còn lại, 45 % nói họ thường hay luôn luôn phải ngậm miệng về chánh trị trước mặt đồng nghiệp.

Một ngôi trường mà người bảo thủ phải im lặng để giữ chén cơm thì đã thành một chủng viện, và ông giáo sư đã thành người giảng đạo.

DEI, CRT và lịch sử bị viết lại

Khi đã nắm trọn ban giảng huấn, phe tả bắt tay viết lại lịch sử.

Năm 1980, Howard Zinn cho ra cuốn "A People's History of the United States". Trong cuốn sách ấy, nước Mỹ hiện ra như một chuỗi tội ác nối tiếp: diệt chủng, nô lệ, đế quốc. Các vị lập quốc chỉ là những người giàu lo giữ quyền lợi giai cấp.

Cuốn sách bán hơn hai triệu bản và được dùng trong vô số lớp học.

Năm 2019, tờ New York Times tung ra Dự Án 1619, cho rằng nước Mỹ thật sự ra đời năm 1619, năm chiếc tàu chở nô lệ đầu tiên cập bến Virginia, và một trong những lý do chánh của cuộc Cách Mạng 1776 là để bảo vệ chế độ nô lệ.

5 sử gia hàng đầu, trong đó có Gordon Wood và James McPherson, hai người từng đoạt giải Pulitzer, viết thư phản đối rằng luận điểm ấy sai với sử liệu. Tờ báo chỉ sửa vài chữ. Dự án vẫn được đem vào hàng ngàn lớp học.

Critical Race Theory (CRT), tức lý thuyết chủng tộc phê phán, đi thêm một bước: chia xã hội thành kẻ áp bức và người bị áp bức theo màu da. Đó là công thức đấu tranh giai cấp của Marx, chỉ thay chữ "tư sản" bằng chữ "da trắng".

Rồi tới DEI, viết tắt của Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập. Nhiều trường, như Đại học California tại Berkeley, từng chấm bản tuyên bố về đa dạng của người xin việc trước khi xét tới bằng cấp chuyên môn. Một nhà toán học giỏi mà không chịu đọc kinh DEI có thể bị loại ngay vòng đầu. Người Việt mình đã thấy cảnh ấy rồi: dưới chế độ Cộng sản, lý lịch đứng trước tài năng.

Năm 2023, Tối Cao Pháp Viện xử vụ Sinh Viên Đòi Tuyển Sinh Công Bằng (SFFA) kiện Harvard và tuyên bố tuyển sinh dựa trên chủng tộc là vi hiến. Hồ sơ vụ kiện cho thấy sinh viên gốc Á bị chấm điểm "nhân cách" thấp hơn một cách có hệ thống. Con em người Việt tị nạn, học ngày học đêm, bị trừ điểm vì màu da của mình.

Một thế hệ không biết sợ Cộng sản.

Kết quả của nửa thế kỷ ấy hiện ra trong các cuộc thăm dò. Năm 2020, Quỹ Tưởng Niệm Nạn Nhân Cộng Sản tại Hoa Thịnh Đốn, cùng hãng YouGov, hỏi ý kiến người Mỹ đủ mọi lứa tuổi. Bốn mươi chín phần trăm thế hệ Z có cảm tình với chủ nghĩa xã hội. Ba mươi phần trăm có cảm tình với chủ nghĩa Mác. Hai mươi tám phần trăm có cảm tình với chủ nghĩa Cộng sản. Mười tám phần trăm cho rằng Cộng sản công bằng hơn tư bản và đáng được đem ra thử ở Mỹ.

Cuộc thăm dò năm trước đó cho thấy thế hệ Z dễ tin rằng khủng bố đã giết nhiều người hơn Cộng sản trong sáu mươi năm qua. Một phần tư người Mỹ tưởng Đức Quốc Xã giết nhiều người hơn Liên Xô. Và chính những người trẻ ấy kể rằng thầy cô đã giới thiệu Cộng sản cho họ một cách có cảm tình, từ trung học tới đại học.

Hơn 100 triệu nhân mạng. Nạn đói Ukraine. Cách Mạng Văn Hóa. Cánh đồng chết Cam Bốt. Trại cải tạo. Mồ chôn tập thể ở Huế Tết Mậu Thân. Hàng trăm ngàn thuyền nhân bỏ xác ngoài biển Đông. Những chuyện ấy có thật, có hình, có nhân chứng còn sống, vậy mà sinh viên Mỹ tốt nghiệp đại học không hề nghe tới, hoặc nghe như nghe chuyện đời xưa.

Một dân tộc quên những gì Cộng sản đã làm thì sẽ có ngày mở cửa rước nó vào nhà. Người Việt mình biết điều đó hơn ai hết, vì chúng ta đã trả giá bằng cả một đất nước.

Khi yêu nước bị gọi là phát xít

Bước cuối cùng của cuộc tẩy não là làm cho người trẻ xấu hổ về chính quê hương mình.

Theo Gallup, tính chung các cuộc thăm dò từ 2021 tới 2025, chỉ có 41 phần trăm thế hệ Z nói họ hết sức hay rất hãnh diện là người Mỹ. Năm 2001, con số của cả nước là 87 phần trăm. Một thế hệ lớn lên trong trường học dạy rằng nước Mỹ là tội ác thì làm sao hãnh diện cho được.

Trong giảng đường ngày nay, nói "nước Mỹ trên hết" bị coi là kỳ thị. Treo cờ, hát quốc ca, đặt tay lên ngực, bị gán cho là dấu hiệu dân tộc cực đoan. Ủng hộ biên giới có kiểm soát bị gọi là phân biệt chủng tộc. Bầu cho Donald Trump bị gọi là phát xít. Chữ "phát xít" bị dùng nhiều tới mức mất hết nghĩa, chỉ còn là cái nhãn dán lên bất cứ ai không chịu nghe lời.

Người Việt tị nạn nghe chữ ấy mà thấy quen. Năm xưa Cộng sản cũng gọi cha anh chúng ta là "ngụy", là "tay sai đế quốc", là "phản động". Gán nhãn trước, rồi tước quyền ăn nói, rồi tới trại tù. Kịch bản cũ, chỉ đổi diễn viên.

Lòng yêu nước của người Mỹ bình thường, người thợ ở Ohio, người lính ở Texas, bà mẹ ở Florida, là tình cảm tự nhiên của con người đối với mảnh đất đã cho mình tự do. Chính lòng yêu nước ấy đã đưa gần ba triệu lính Mỹ qua Việt Nam đánh Cộng sản, và đã mở cửa đón người Việt tị nạn chúng ta.

Tối nay, khi đứa con hay đứa cháu đại học của bạn về nhà ăn cơm, xin đừng cãi lẫy. Hãy lấy ra tấm hình cũ. Tấm hình chiếc ghe nhỏ chật người, tấm hình người ông mặc áo lính, tờ giấy ra trại cải tạo đã ngả màu. Hãy kể cho nó nghe vì sao nó được sanh ra ở Cali, ở Houston, thay vì trong một con hẻm Sài Gòn dưới lá cờ đỏ. Hãy đọc cho nó nghe tên những người đã không tới được bờ.

Giáo sư có 4 năm. Cha mẹ có cả một đời. Lịch sử nào nhà trường không dạy, gia đình mình phải dạy. Nếu chúng ta im lặng, những người đã hy sinh sẽ chết thêm một lần nữa, lần này trong trí nhớ của chính con cháu mình.