Người Việt-Anh Quốc

Phá tan giấc mơ "Republic of Cholon".

Trước nguy cơ khu Chợ Lớn - Sài Gòn với đa số người Hoa đòi tự trị, chánh quyền Tổng thống Ngô Đình Diệm ra sắc lịnh cứng rắn đập tan "giấc mộng xưng vương" của giới thương gia người Hoa.

Cũng trong thập niên 1950's, cảnh giác nguy cơ “tằm ăn dâu” và lấy ngay tấm gương tự trị Tân Gia Ba sát cạnh, Chánh quyền Ngô Đình Diệm đã tiến hành một loạt biện pháp cụ thể phòng chống nguy cơ tỉnh Chợ Lớn, thành phố Chợ Lớn, nơi có đa số cư dân là người Hoa đòi tự trị.

Tỉnh Chợ Lớn (khác thành phố Chợ Lớn) vốn được chánh quyền Pháp thành lập ngày 20-12-1899 với nhiều quận huyện.

Dân số tỉnh Chợ Lớn ở thập niên 1950's, khoảng 1.000.000 dân (bao gồm cả người Việt, người Hoa…), xấp xỉ Tân Gia Ba lúc đó.

Còn thành phố Chợ Lớn (khu vực quận 5, 6 và một phần quận 8, 10 hiện nay) vốn được thành lập sớm hơn, cùng thời điểm chánh thức thành lập thành phố Sài Gòn 1865.

Tới 1956, dưới thời Chánh quyền VNCH Ngô Đình Diệm, hầu hết người Hoa ở tỉnh Chợ Lớn, thành phố Chợ Lớn vẫn mang quốc tịch Trung Hoa (Trung Hoa Dân quốc–Đài Loan).

Và cộng đồng này vốn có liên hệ rất chặt chẽ về gia đình, buôn bán với cộng đồng người Hoa ở Tân Gia Ba từ hàng trăm năm.

Tấm gương Tân Gia Ba cộng với tác động ngấm ngầm của của Chánh quyền Trung cộng lúc đó với các nhóm Tam Hoàng (vốn là các nhóm Thiên Địa hội từ Trung cộng tràn sang Nam Việt Nam và rất manh động trong giới người Hoa ở miền Nam suốt thời Pháp thuộc) hoạt động ngấm ngầm, Chánh quyền Tổng thống VNCH Ngô Đình Diệm đã ra tay: hàng loạt biện pháp với đập tan nguy cơ "giấc mộng xưng vương" được thực hiện ngay những ngày đầu tiên của nền Đệ Nhứt Cộng Hòa.

Nổi bật là hai điều cứng rắn chánh:

1/ Công bố hàng loạt ngành nghề kinh doanh chỉ dành cho người Việt Nam; người nước ngoài không được hành nghề.

Cụ thể Thủ tướng VNCH Ngô Đình Diệm (Thủ tướng Diệm đắc cử tổng thống VNCH ngày 24-10-1956) ra Đạo dụ (một hình thức quy phạm pháp luật mang tính bắt buộc thời đó) số 53 ngày 16/9/1956 quy định người nước ngoài không được hoạt động 11 ngành nghề, nhắm chủ yếu vào Hoa kiều:

1/ Buôn bán cá thịt

2/ Buôn bán, tiệm chạp phô

3/ Buôn bán than, củi

4/ Buôn bán xăng, dầu lửa và dầu nhớt

5/ Cầm đồ bình dân

6/ Buôn bán vải, tơ lụa, chỉ sợi

7/ Buôn bán sắt, đồng, thau vụn

8/ Nhà máy xay lúa

9/ Buôn bán ngũ cốc

10/ Chuyên chở hàng hóa, hành khách bằng xe hơi, hay tàu thuyền

11/ Trung gian ăn huê hồng.

Người Hoa vốn mê buôn bán, làm ăn, đây lại là những ngành nghề họ hoạt động kinh doanh bao lâu nay, cha truyền con nối.

Thế là chỉ trong một vài năm, dù giới Hoa kiều ở Chợ Lớn-Sài Gòn phản ứng khá dữ dội không chỉ chánh trị mà cả với hoạt động kinh tế, 99,8% trên tổng số hơn 1 triệu người Hoa ở tỉnh, thành phố Chợ Lớn cũng như toàn miền Nam xin nhập quốc tịch Việt Nam; trở thành người Việt gốc Hoa như chúng ta thấy ngày nay, chứ không còn là Hoa kiều như trước đó.

Một số ngoại kiều, không chỉ Hoa kiều không vô quốc tịch Việt Nam thì thoải mái “đi chỗ khác chơi” (tức trục xuất) hay tự về nước tùy ý.

Tới năm 1961, Bộ Nội vụ VNCH đã báo cáo lên Tổng thống Ngô Đình Diệm: Trên 1.000.000 người Hoa trên địa phận VNCH (miền Nam) chỉ còn 2.000 người già yếu, bệnh tật không nhập quốc tịch (0,2%) nên cũng không cần trục xuất.

Quốc tịch Việt Nam rồi thì còn đòi tự trị gì được! Không lẽ người Việt đòi tự trị với người Việt bất hợp pháp với công pháp quốc tế.

Trước đó, chỉ sau khi khai sinh Đệ Nhứt Cộng Hòa. (26/10/1955) gần một tháng rưỡi, để giải quyết dứt khoát vấn đề Hoa kiều ở miền Nam Việt Nam, ngày 7/12/1955, Thủ tướng VNCH Ngô Đình Diệm đã ký ban hành đạo Dụ số 10 quy định về Bộ Luật Quốc tịch Việt Nam.

Điều 12 ghi rõ: “Con chánh thức mà mẹ là người Việt Nam, và cha là người Trung Hoa, nếu sanh đẻ ở Việt Nam thì là người Việt Nam”.

Lúc đó, giới Hoa kiều ở miền Nam vẫn hy vọng Thống chế Trung Hoa Dân quốc (Đài Loan) Tưởng Giới Thạch sẽ can thiệp nên có ý coi thường, không chấp hành đạo dụ này.

Thủ tướng VNCH Ngô Đình Diệm ra tiếp Dụ số 48 (ngày 21-8-1956), Sửa đổi Bộ Luật Quốc tịch Việt Nam, Điều 16 quy định:

“Hoa kiều thổ sanh (sanh trưởng tại Việt Nam) sẽ là người Việt Nam, bắt buộc phải nhập và khai nhận quốc tịch Việt Nam, hoặc nếu không chịu nhập tịch thì có thể xin hồi hương (về Đài Loan) trước ngày 31/8/1957.

Thời hạn ấn định cho những Hoa kiều sanh tại Việt Nam phải làm khai sanh để được cấp thẻ căn cước sẽ kết thúc ngày 08/4/1957, việc kiểm tra sẽ hoàn tất vào ngày 22/6/1957.

Ai không muốn nhập tịch thì ra đi, mỗi người sẽ được chính quyền Sài Gòn cấp 400 đồng để hồi hương, đúng theo luật định.

8 ngày sau, 29/8/1956, Thủ tướng Ngô Đình Diệm lại ban hành Dụ số 52 quy định Hoa kiều sanh sống ở VNCH phải mang quốc tịch Việt để tự do giao dịch, đi lại và buôn bán.

Người Hoa phải Việt hóa tên họ (như Trịnh, Quách, Mạch, Lâm, Giang, Diệp, Lưu, Vương, Hà, Hứa, Mã, Lý, Trần, Trương, v.v…) chứ không được xưng các tên ngoại quốc hay tên gọi riêng (như Chú, A, Chế…) kể cả bí danh, trong những văn kiện chánh thức.

Tên hiệu các cơ sở thương mại, văn hóa, phải viết bằng Việt ngữ.

Và 8 ngày sau nữa (6/9/1956), Thủ tướng Ngô Đình Diệm tung đòn nock-out bằng Dụ số 53 như đã nói ở trên.

Loạt sự kiện này đã làm rung chuyển giới Hoa kiều Sài Gòn-Chợ Lớn lẫn miền Nam lúc đó.

Tới mức con nít Sài Gòn hát um xùm một bài hát ngắn gọn mà đến nay chắc chắn nhiều người Sài Gòn còn nhớ: “Các (mấy) chú Ba Tàu, thằng nào cũng như thằng nấy – Thằng nào không giấy (quốc tịch Việt), đuổi ngay nó đi về Tàu…”. Hay chứng giấy Ba tàu thằng cũng như thằng nấy. Thằng nào không giấy tống cổ nó đi về tàu.

2/ Một tháng rưỡi sau, biện pháp địa giới hành chánh ngăn chặn tận gốc cụ thể cũng được ban hành. Ngày 22-10-1956, trước khi đắc cử tổng thống VNCH hai ngày (24/10/1956), Thủ tướng Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh 143/VN “Thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam”.

Theo đó, địa phận VNCH gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh.

Lúc này, tỉnh Tân An hợp nhứt phần lớn đất đai tỉnh Chợ Lớn để thành lập tỉnh mới Long An. Một số khu vực còn lại của tỉnh Chợ Lớn nhập vô tỉnh Gia Định.

Cũng theo sắc lệnh nầy, Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn đổi tên thành Đô thành Sài Gòn.

Như vậy tên gọi “Chợ Lớn” không còn được dùng chánh thức trong các tên gọi hành chánh cấp tỉnh thành nữa.

Kể từ đây, địa danh “Chợ Lớn” chỉ còn được dùng để chỉ khu vực quận 5, quận 6, quận 11 và một phần quận 8, quận 10 của Đô thành Sài Gòn.

Tỉnh Chợ Lớn có đa số cư dân là người Hoa tồn tại 57 năm (1899 - 1956) đến đó là hết! Thành phố Chợ Lớn 91 năm (1865 - 1956) cũng không còn! Chỉ là địa danh lịch sử và văn hóa.

Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn vốn là đơn vị hành chánh do Tổng thống Pháp ký thành lập năm 1931 (Région Saigon - Cholon hoặc Région de Saigon-Cholon).

Ngày 30/6/1951, Thủ tướng Quốc gia Việt Nam Trần Văn Hữu (3 tháng sau, tháng 9/1951, Thủ tướng Trần Văn Hữu đã tuyên bố Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam trước thế giới tại Hòa hội Cựu Kim Sơn) ký sắc lịnh số 311-cab/SG đổi tên Khu Sài Gòn-Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn (Préfecture Saigon-Cholon hoặc Préfecture de Saigon-Cholon hoặc Ville - capitale de Saigon-Cholon).

Với Sắc lịnh 143/VN, Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn chỉ còn Đô thành Sài Gòn. Chợ Lớn trở thành quận 5, 6… của Sài Gòn.

Chấm hết vĩnh viễn hai địa giới hành chánh, khu dân cư nhiều người Hoa có nguy cơ tự trị ở miền Nam! Chấm hết âm mưu “tằm ăn dâu” muôn đời nay của các nhà cầm quyền, thế lực Trung Hoa với miền Nam.

Cù Mai Công